Η πελματιαία πλάκα είναι μια μικρή αλλά σημαντική δομή κάτω από τη βάση των δαχτύλων. Όταν το δεύτερο δάχτυλο αρχίζει να πονά από κάτω ή φαίνεται σταδιακά να σηκώνεται και να μετακινείται προς το μεγάλο δάχτυλο, μια πιθανή αιτία είναι η βλάβη της. Η αλλαγή μπορεί στην αρχή να είναι τόσο μικρή, ώστε να γίνεται αντιληπτή μόνο όταν το παπούτσι πιέζει διαφορετικά ή όταν το περπάτημα προκαλεί ενόχληση.

Ο πόνος και η μετατόπιση δεν σημαίνουν αυτομάτως ότι υπάρχει ρήξη πελματιαίας πλάκας. Παρόμοια συμπτώματα εμφανίζονται και σε άλλες παθήσεις του μπροστινού μέρους του ποδιού. Γι’ αυτό έχει σημασία να αξιολογηθούν μαζί το σημείο του πόνου, η σταθερότητα του δαχτύλου και η εξέλιξη της αλλαγής.

Τι είναι η πελματιαία πλάκα και ποιος είναι ο ρόλος της;

Η πελματιαία πλάκα βρίσκεται κάτω από την άρθρωση που ενώνει κάθε μικρό δάχτυλο με το αντίστοιχο μετατάρσιο. Είναι ένας ισχυρός ιστός που συμβάλλει στη σταθερότητα της άρθρωσης, ιδιαίτερα όταν το βάρος μεταφέρεται στο μπροστινό μέρος του ποδιού κατά τη βάδιση.

Στο δεύτερο δάχτυλο δέχεται σημαντικές πιέσεις. Αν ο ιστός ερεθιστεί ή υποστεί βλάβη, μπορεί να εμφανιστεί πόνος κάτω από τη βάση του δαχτύλου. Όταν η στήριξη της άρθρωσης μειώνεται περισσότερο, το δάχτυλο ενδέχεται να χάσει σταδιακά τη φυσιολογική του θέση. Μπορεί να σηκώνεται από το έδαφος, να αποκλίνει προς το πλάι ή, σε πιο προχωρημένες περιπτώσεις, να πλησιάζει ή να περνά πάνω από το διπλανό δάχτυλο.

Ποια συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν;

Το πιο συνηθισμένο σύμπτωμα είναι ο πόνος στο πέλμα, ακριβώς κάτω από τη βάση του δεύτερου δαχτύλου. Μερικοί άνθρωποι αισθάνονται σαν να πατούν πάνω σε ένα μικρό αντικείμενο. Η ενόχληση μπορεί να αυξάνεται με το περπάτημα, την ορθοστασία ή τα παπούτσια που πιέζουν το μπροστινό μέρος του ποδιού.

Μπορεί επίσης να υπάρχει πρήξιμο γύρω από την άρθρωση ή να μεγαλώνει το κενό ανάμεσα στο δεύτερο και το τρίτο δάχτυλο. Καθώς η κατάσταση εξελίσσεται, το δεύτερο δάχτυλο ίσως δεν ακουμπά στο έδαφος όπως πριν. Αυτές οι αλλαγές είναι χρήσιμο να αναφερθούν στον γιατρό, ακόμη κι αν ο πόνος δεν είναι καθημερινός.

Ο πόνος κάτω από τα μετατάρσια περιγράφεται συχνά ως μεταταρσαλγία. Ο όρος περιγράφει την περιοχή και το σύμπτωμα· δεν εξηγεί από μόνος του την αιτία. Μια βλάβη στην πελματιαία πλάκα είναι μία από τις πιθανές εξηγήσεις που χρειάζεται να εξεταστούν.

Γιατί μπορεί να αλλάξει θέση το δεύτερο δάχτυλο;

Η μετατόπιση συνήθως δεν συμβαίνει από τη μια μέρα στην άλλη. Όταν η πελματιαία πλάκα και οι υπόλοιποι ιστοί που στηρίζουν την άρθρωση δεν συγκρατούν επαρκώς το δάχτυλο, οι δυνάμεις που ασκούνται σε κάθε βήμα μπορούν σταδιακά να επηρεάσουν τη θέση του.

Η επαναλαμβανόμενη φόρτιση του μπροστινού μέρους του ποδιού, η μορφολογία των μεταταρσίων και ορισμένες παραμορφώσεις, όπως το κότσι, μπορεί να συμβάλλουν στην επιβάρυνση της περιοχής. Αυτό δεν σημαίνει ότι όποιος έχει κότσι ή φορά συγκεκριμένα παπούτσια θα εμφανίσει ρήξη. Ο γιατρός εξετάζει πώς συνδυάζονται οι παράγοντες στη συγκεκριμένη περίπτωση.

Πώς ελέγχεται μια πιθανή βλάβη στην πελματιαία πλάκα;

Η διάγνωση ξεκινά από το ιστορικό και την εξέταση του ποδιού. Ο ορθοπαιδικός θα ρωτήσει πότε άρχισε ο πόνος, αν εμφανίστηκε πρώτα στο πέλμα ή μαζί με την αλλαγή της θέσης του δαχτύλου και ποιες δραστηριότητες τον επιδεινώνουν. Θα παρατηρήσει τη θέση των δαχτύλων όταν ο ασθενής στέκεται και θα ελέγξει πού ακριβώς υπάρχει ευαισθησία.

Στη συνέχεια μπορεί να αξιολογήσει πόσο σταθερή είναι η άρθρωση του δεύτερου δαχτύλου με ειδικούς χειρισμούς. Ένα δάχτυλο που έχει μετακινηθεί δεν αποδεικνύει από μόνο του ρήξη πελματιαίας πλάκας. Αντίστοιχα, μια αρχόμενη βλάβη μπορεί να προκαλεί πόνο πριν εμφανιστεί ορατή παραμόρφωση.

Οι ακτινογραφίες σε όρθια θέση βοηθούν να εκτιμηθεί η ευθυγράμμιση των οστών και να διερευνηθούν άλλες πιθανές αιτίες. Όταν χρειάζεται να εξεταστούν οι μαλακοί ιστοί, ο γιατρός μπορεί να ζητήσει υπέρηχο μυοσκελετικού συστήματος ή μαγνητική τομογραφία. Η επιλογή της εξέτασης εξαρτάται από τα ευρήματα και από το ερώτημα που πρέπει να απαντηθεί.

Πώς αντιμετωπίζεται;

Η αντιμετώπιση εξαρτάται από τη βαρύτητα της βλάβης, τη σταθερότητα της άρθρωσης και το πόσο έχει αλλάξει η θέση του δαχτύλου. Σε αρχικά στάδια, ο γιατρός μπορεί να προτείνει μείωση των δραστηριοτήτων που προκαλούν πόνο, κατάλληλα υποδήματα και τρόπους αποφόρτισης του μπροστινού μέρους του ποδιού. Σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιούνται ειδική περίδεση ή ορθωτικά βοηθήματα, ανάλογα με την εξέταση.

Τα μέτρα αυτά στοχεύουν στην ανακούφιση και στην προστασία της άρθρωσης. Αν το δεύτερο δάχτυλο συνεχίζει να μετακινείται ή ο πόνος επιμένει παρά την κατάλληλη συντηρητική αντιμετώπιση, μπορεί να συζητηθεί χειρουργική θεραπεία. Η απόφαση δεν βασίζεται μόνο σε μια απεικονιστική εξέταση, αλλά στο σύνολο των συμπτωμάτων και της λειτουργίας του ποδιού.

Πότε χρειάζεται να απευθυνθείτε σε γιατρό;

Αν ο πόνος κάτω από το δεύτερο δάχτυλο επανέρχεται ή παρατηρείτε ότι το δάχτυλο σηκώνεται, απομακρύνεται από το διπλανό του ή αλλάζει σταθερά θέση, είναι καλό να ζητήσετε ορθοπαιδική αξιολόγηση. Ο έλεγχος μπορεί να γίνει πριν η αλλαγή γίνει έντονη και δυσκολέψει την υπόδηση ή το περπάτημα.

Η πελματιαία πλάκα παίζει σημαντικό ρόλο στη σταθερότητα του δεύτερου δαχτύλου, αλλά δεν είναι η μοναδική πιθανή αιτία πόνου σε αυτή την περιοχή. Η σωστή διάγνωση δείχνει ποια δομή ευθύνεται για τα συμπτώματα και ποια αντιμετώπιση ταιριάζει στο συγκεκριμένο πόδι.